ZBIORNIKI CIEŚNIENIOWE

• wagowa (za pomocą wag)
• objętościowa (przepływ litrowy – kontrolujemy ilość litrów napełnianej butli)

• napełnienie doprowadzając do wyrównanie ciśnienia
• napełnianie butli za pomocą sprężarek

• system sygnalizacji do gazów stwarzających zagrożenie (czujnik gazu, syrena dźwiękowa i wizualna)
• przeszkolony personel odpowiednio wyposażony (ubranie , buty) oraz instrukcje napełniania dla każdego rodzaju gazu (czynności przed pełnieniem – rewizja zewnętrzna, czynności w trakcie pełnienienia, czynności na zakończenie (szczelność , waga kontrolna, zapis w dzienniku pełnień)
• system ppoż. ewakuacji pracowników i udzielania pierwszej pomocy
• jeżeli napełnianie gazami wybuchowymi wyznaczone odpowiednie strefy Ex / Z I – oznakowania przeciwwybuchowe

• powinien być odebrany przez UDT
• powinien zapewniać właściwą wentylację grawitacyjną i mechaniczną w pomieszczeniach napełniania i magazynowania gazów
• powinien być wyposażony w czujniki monitorujące stężenia gazów niebezpiecznych i wyposażony w akustyczną (dźwiękową) i wizualną czujkę
• podłoga powinna być nieiskrząca 
• personel napełniający musi posiadać kwalifikacje od napełniania ciśnieniowych oraz wyposażony w odpowiednie ubrania robocze oraz rękawice robocze i buty z podnoskami
• być wyposażony we właściwy sprzęt PPOŻ oraz system hydrantów i zraszaczy
• posiadać instrukcje do napełniania gazów technicznych

• sprawdzić czy data legalizacji jest aktualna
• sprawdzić stan techniczny butli – czy jest prawidłowy
• odczytać wagę netto lub w przypadku gazów fluorowanych obliczyć wagę netto
• podłączyć butlę do instalacji napełniającej
• napełniać butlę obserwując aktualną wagę brutto na wadze
• przerwać napełnianie butli po osiągnięciu odpowiedniej wagi brutto
• odłączyć butlę od instalacji
• ponownie zważyć (nadmiar gazu należy przetłoczyć do innej butli lub instalacji)
• w przypadku stwierdzenia nieszczelności butli lub zaworu cały gaz przelać do innej butli lub z powrotem do instalacji a wadliwą butlę przekazać do legalizacji.

• w złym stanie technicznymi
• z nieważną datą legalizacji
• których barwa ochronna nie odpowiada trwałym oznakowaniom na głowicy
• zagranicznych – bez dokonania odbioru technicznego przez UDT (za wyjątkiem butli posiadających π)
• jeżeli jest to inny gaz niż ten, do którego butla jest przeznaczona
• oznaczenia są nieprawidłowe lub nieczytelne
• minął termin badania zwyczajnego
• wyposażenie jest niesprawne, niezgodne z normami lub przepisami UDT
• których ścianki są uszkodzone
• które były poddane działaniu płomieniu w wyniku pożaru, przeskoku iskry.

• bez ważnej legalizacji
• bez polskiej pieczątki Dozoru Technicznego
• skorodowanej
• butli z niewłaściwą barwą lub oznaczeniami
• z uszkodzoną stopką
• po pożarze
• uszkodzonej wygiętej, uderzonej itp.
• jeżeli nie potrafimy odczytać jakiejkolwiek informacji ze zbiornika potrzebnej nam do obliczenia masy netto zbiornika (cieczy w przypadku gazów skroplonych) lub ciśnienia roboczego i nazwy gazu (w przypadku gazów sprężonych)

• z nieaktualną data legalizacji
• nieprawidłowo pomalowanych
• skorodowanych
• z nieczytelnymi oznakowaniami
• z nadmiernym ubytkiem wagi pow. 2%
• wykazujących brak stabilności
• nieszczelnych
• z niesprawnym zaworem
• z wgniotami (następuje zmiana pojemności, uszkodzenie ścianki butli)

Decyzja o odrzuceniu butli nienaprawialnych może zostać podjęcia na każdym etapie badania okresowego podczas jego przeprowadzenia stwierdzimy iż butli nie jesteśmy w stanie naprawić itp. Po uzgodnieniu z właścicielem butlę należy zrobić nienaprawialną za pomocą jednej z metod:

• mechaniczne zgniecenie butli,
• wypalenie nieregularnego otworu zajmującego ok. 10% części sferycznej butli,
• ucięcie szyjki w nieregularny sposób,
• pocięcie butli na dwie lub więcej nierównych części,
• rozerwanie butli w bezpieczny sposób

Badania ultradźwiękowe (UT) jest to badanie szczelności butli za pomocą ultradźwięków. Badania UT mogą być zastosowane po uzyskaniu zgody od kompetentnej osoby (UDT). Badania UT należy przeprowadzić zgodnie z załącznikami G do EN 1968 i H do 1802. Badaniom UT można poddać butle o pojemności nie mniejszej niż 2 l. Badania UT butli oparte są na wymaganiach badań UT rur zgodnie z ISO 9305, 9764, 10543.

W badaniu okresowym przeprowadza się rewizje zewnętrzną zbiornika (wgniecenia ,wżery, uszkodzenia po płomieniu, łuku elektrycznym, rdza (ogólna, liniowa, miejscowa), uszkodzenia zaworu kołnierza, stabilność buli itp. ) oraz rewizję wewnętrzną (sprawdzanie stanu butli w środku – rdza, woda, uszkodzenia) i wykonujemy próbę ciśnieniową PH przy ciśnieniu próby – wodą. Wszystkie czynności wykonuje zakład legalizacyjny w obecności inspektora UDT

Do sprawdzić czy gwint wewnętrzny jest:

• czysty i o prawidłowym kształcie,
• bez uszkodzeń,
• bez zadziorów,
• bez pęknięć.

Należy zwrócić uwagę, że pionowe linie poprzeczne do zwojów gwintu mogą nie być pęknięciami, tylko śladami gwintownika.

1. Przygotowanie do rewizji zewnętrznej. Wszystkie butle powinny być oczyszczone z luźnych warstw farby, produktów korozji, smaru, oleju i innych czynników mogących zostać usuniętych właściwymi metodami, np. przez: szczotkowanie, śrutowanie, czyszczenie wodą pod ciśnieniem, czyszczenie chemiczne itp. Należy zwrócić uwagę aby podczas czyszczenia nie uszkodzić butli.
2. PROCEDURA REWIZJI ZEWNĘTRZNEJ Powierzchnia zewnętrzna butli powinna być sprawdzona czy nie występują:
   1. pęknięcia, rozwarstwienia, nacięcia, wypukłości (wszystkie takie uszkodzenia),
   2. wgniecenia (gdy głębokość przekracza 3% średnicy zewnętrznej butli lub średnica wgniecenia jest 15 razy mniejsza od jego głębokości),
   3. uszkodzenia cieplne (ślady działania płomienia), zajarzenia łukiem elektr. (wszystkie takie uszkodzenia),
   4. korozja
      • korozja ogólna – zajmująca ponad 20% powierzchni butli (gdy głębokość korozji przekracza 10% grubości ścianki lub grubość ścianki jest mniejsza od minimalnej grubości obliczeniowej),
      • korozja lokalna – zajmująca do 20% powierzchni butli (gdy głębokość korozji przekracza 20% grubości ścianki lub grubość ścianki jest mniejsza od minimalnej grubości obliczeniowej)
      • korozja liniowa – korozja w kształcie wąskiej linii lub pojedyncze wżery, które znajdują się blisko siebie w linii (gdy długość linii korozyjnej przekracza średnicę zewnętrzną butli, a jej głębokość przekracza 10% grubości ścianki),
   5. inne uszkodzenia, takie jak szlifowanie oznaczeń (wszystkie takie uszkodzenia),
   6. stabilność butli – odchylenie do pionu stwarzające zagrożenie przewrócenia w trakcie eksploatacji

• Identyfikacja butli i przygotowanie do badań powtarzalnych,
• Zewnętrzne badania wizualne (rozdział 6), 
• Wewnętrzne badania wizualne (rozdział 7),
• Dodatkowe badania (rozdział 8),
• Badanie szyjek butli i przejść kształtu (rozdział 9),
• Próba ciśnieniowa lub ultradźwiękowa (rozdział 10), 
• Badanie zaworów (rozdział 11),  
• Czynności końcowe (rozdział 12),  
• Wycofanie i odrzucenie butli gazowych (rozdział 13), 

• Wprowadzone do obrotu na terenie Polski przed 1 maja 2004 r.: cechę (znak) inspektora polskiej jednostki dozoru technicznego,
• Wprowadzone do obrotu na terenie Polski po 1 maja 2004 r. : oznakowane znakiem π  jako objęte dyrektywą TPED (2010/35/UE),
• Wprowadzone do obrotu na terenie Polski po 1 maja 2004 r. : oznakowane znakiem CE  jako wytworzone zgodnie z dyrektywą PED (2014/68/UE) wraz z naklejką naniesioną na nią z informacją o dacie następnego badania oraz decyzję zezwalającą wydana przez UDT
• Oznakowane znakiem CE i π

• nr fabryczny : rok/numer/,
• nazwa gazu i wzór chemiczny,
• znak wytwórcy,
• pojemność butli,
• wagi tara, netto, brutto (dla gazów skroplonych),
• ciśnienie próbne
• minimalna grubość ścianki
• data legalizacji

Następująco oznaczenia mogą być zasiatkowane:

• nazwa czynnika roboczego
• ciśnienie napełniania (na mniejsze)
• ciśnienie próbne (na mniejsze)
• masa brutto zbiornika
• masa netto załadunku
• tara zbiornika – waga butli

Oznaczenia mogą być zmieniane tylko za zgodą właściwego organu dozoru technicznego.

• ponieważ ścierała by się przy użytkowania, transporcie
• przy produkcji butli metoda ciągniona posiada zgrubienie na kołnierzu butli co zapewnia odpowiednią grubość głowicy butli nawet w przypadku ingerencji przez cechowanie butli.

Europejska Norma, dotycząca sposobu identyfikacji butli gazowych, to EN 1089-3:2011 (Butle do gazów — Znakowanie butli (z wyłączeniem LPG) — Część 3: Kod barwny). Określa ona m.in. rodzaje i kolory butli gazów technicznych, gazów stosowanych do oddychania i gazów do zastosowań medycznych, ze szczególnym uwzględnieniem własności gazu lub mieszanin gazowych. Nie ma ona zastosowania do butli zawierających gaz ciekły ropopochodny (LPG), gazy stosowane do chłodzenia, gaśnic przenośnych i stacjonarnych butli gaśniczych.

Kluczowy jest kolor czaszy butli, który wskazuje właściwości gazu. Sama butla może być malowana właściwie na dowolny sposób – norma nie wskazuje, jaki powinna mieć kolor. Polskie firmy gazowe określiły jednak wspólne zasady malowania części cylindrycznych butli. Przeważnie część cylindryczna jest szara (z niektórymi wyjątkami, m.in. tlen, acetylen, gazy do użytku spożywczego).

Po zbadaniu butli z wynikiem pozytywnym należy zgodnie z ADR trwale wybić na butli datę przeprowadzonego badania ( rok / miesiąc ) oraz cechę przeprowadzającego badanie. Wyznaczenie daty następnego badania. Rok następnego badania powinien zostać pokazany w widoczny sposób np. na naklejce, krążku umieszczonym między zaworem a butlą lub wybity trwale na butli. Zgodnie z przepisami ADR wysokość znaków wybijanych na butli zależna jest od jej średnicy:

• butle o średnicy do 140 mm – wysokość znaków od 2,5 mm,
• butle o średnicy od 140 mm – wysokość znaków od 5 mm.

Butle transportujemy wyłącznie w wózkach przeznaczonych do transportu butli oraz w koszach paletowych w wyjątkowych przypadkach mogą służyć do tego nosze specjalnego przeznaczenia. Transportujemy butle TYLKO zabezpieczone przez kołpaki lub pałąki ochronne oraz kołnierze chroniące zawór. Składowanie (magazynowanie) butli odbywa się wyłącznie w pomieszczeniach do tego przeznaczonych wyposażonych w odpowiednią wentylację oraz system detekcji odpowiednie podłoże oraz dach z uwzględnieniem podziału magazynów na charakterystykę (palność, toksyczność, wybuchowość, itp.) odpowiednich gazów. Posiłkujemy się przepisami ADR.

1. Ustawa o dozorze technicznym z dnia 21.12.2000 roku. ( Dz. U. 2023 poz. 1622 )
2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2012 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu ( Dz.U.2012 poz. 1468 )
3. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 23 grudnia 2003 r. Dz.U.2004 poz. 59 w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy produkcji i magazynowaniu gazów, napełnianiu zbiorników gazami oraz używaniu i magazynowaniu karbidu
4. Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 21 maja 2019 r. w sprawie sposobu i trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych oraz sposobu i trybu przedłużania okresu ważności zaświadczeń kwalifikacyjnych ( DZ. U. 2019 poz. 1008 )

• ADR dotyczy bezpiecznego przewozu samochodowego towarów niebezpiecznych
• RID dotyczy bezpiecznego przewozu kolejowego towarów niebezpiecznych